X
تبلیغات
مركز تحقيقات معلمان نظام وفا - هفته کتاب وکتاب خوانی گرامی باد

مركز تحقيقات معلمان نظام وفا

مدیریت آموزش وپرورش شهرستان آران وبیدگل

هفته کتاب وکتاب خوانی گرامی باد

-مقام معظم رهبري (مد ظلّه العالي):

کتاب ؛ دروازه ای به سوی جهان گسترده ی دانش و معرفت است و کتاب خوب ، یکی از بهترین ابزارهای کمال بشری است. ... کسی که با این دنیای زیبا و زندگی بخش – دنیای کتاب- ارتباط ندارد ؛ بی شک از مهم ترین دستاورد انسانی و نیز از بیشترین معارف الهی و بشری محروم است. برای یک ملت ، خسارتی بزرگ است که افراد آن با کتاب سروکار نداشته باشند و برای یک فرد توفیق عظیمی است که با کتاب مأنوس و همواره در حال بهره‌گیری از آن – یعنی آموختن چیزهای تازه باشد

 

 

 

در اين روزگار كه جهان دهكده‌اي است ناچيز و رسانه‌هاي جمعي، شبكه‌هاي اينترنتي و رايانه‌هاي گونه‌گون تمامي اوقات و لحظات ارزشمند زندگي آدمي را به شدت تحت تأثير قرار داده و تسخير كرده است، كتاب و كتاب‌خواني هم‌چنان جايگاه رفيع خود را حفظ كرده است و نه تنها از افزايش روز‌افزون چاپ كتاب و توسعه كتاب‌خانه‌ها كاسته نشده، بلكه بازار كتاب و كتاب فروشي پر رونق گرديده و نگرش و باور مردمان به زندگي، حاصل توجه ايشان به امر توسعه‌ي رشد كتاب و كتاب‌خواني است. خواندن و درك علوم زمان اگر همراه با تهذيب باشد پسنديده است و تهذيب يعني عمل به آن چه علم و دانش الهي است و مورد رضايت حضرت باري‌تعالي است، حضرت امام (ره) مي‌فرمايد: «علم اگر بدون تهذيب باشد جهل است».

علمي كه روح و انديشه‌ي آدمي را صيقل مي‌دهد و  افكار و عقايد او را از پليدي‌ها و رذايل مي‌زدايد و عيوب و نقايص قلب او را مرتفع مي‌سازد علم الهي است و كسب و التذاذ از آن فرض مي‌نمايد.در اين روزهاي ارزشمند كه ديدگان مردم ايران‌زمين به جناب كتاب دوخته شده، بر خود فرض مي‌دانيم كه از تمامي ناشران، اهل قلم ، كتاب‌داران و كتاب‌خوانان قدرداني نموده از آستان خواننده‌ي علوم پنهاني براي ايشان سرفرازي آرزو نماييم. 

                                                                                              عباس صدر 

                                                               مديريت آموزش و پرورش شهرستان آران و بيدگل

 

 

 


 

کتاب و کتاب‌خوانی در اندیشه مقام معظم رهبری

 


بسم الله الرحمن الرحيم

ن و القلم و ما يسطرون

مقدمه :

خدای باری تعالی در کتاب آسمانی قرآن به قلم و آنچه می نویسد قسم یاد کرده است. در این کتاب مقدس 320 بار واژه کتاب و مشتقات آن به کار رفته است. دین اسلام، دین دانش و کتاب و اندیشه است و این مکتب رهایی بخش پرچمدار نهضت کتاب و کتاب‌خوانی است. کتاب چونان خورشیدی پر فروغ، انسان را از منجلاب تاریکی و ضلالت می رهاند و به سوی جهان روشنایی و پاکی رهنمون می سازد. از آنجایی که ارزش هر فرهنگ و تمدنی به ذخایر و پشتوانه های فرهنگی آن است، میراث مکتوب هر جامعه نمایانگر تلاش اندیشمندانه و عالمانه است که برای ساختن فرهنگ و تمدن بشری از هیچ کوششی فروگذاری نکرده‌اند.

در گفتار بزرگان دین هماره بر مقام والای کتاب و نوشتن تأکید شده است. مولای متقیان حضرت علی بن ابیطالب(ع) کتاب را گردشگاه دانشمندان می دانند.(1)  و امام جعفر صادق (ع) نقل کرده اند: "جان و روح انسان بر نوشتار تکیه می کند و بدان آرام می گیرد." (2)  پس بر ماست که این زیباترین و باارزش ترین دستاورد مکتوب بشری را ارج نهیم و کتابخانه ها را کعبه آمال اهل تحقیق و قبله ی اقبال صاحبان ژرف اندیشی قرار دهیم و با مطالعه آثار مکتوب و منظوم نویسندگان و کتاب نگاران برای ساختن جامعه ای پیشرفته و سربلند در جهان بکوشیم.

باید بدانیم با گسترش مراکز اطلاعاتی و توسعه شبکه های اینترنتی و پیشرفت چشمگیر جوامع بشری و تکنولوژی رایانه ای و نوآوری های گسترده در عرصه فنآوری و تحقیقات نه تنها از ارزش و اعتبار کتاب کاسته نشده است؛ بلکه روز به‌روز بر اهمیت و گران سنگی کتاب افزوده می شود.

                         در این نوشتارکه به مناسبت "هفته کتاب و کتاب‌خوانی " نگارش یافته، سعی شده بر اساس رهنمودهای گهربار مقام معظم رهبری زمینه های گسترش فرهنگ کتاب و کتابخوانی فراهم گردد؛ تا چونان تاریخ تابناک گذشته ی ایران زمین راهنمای جوامع بشری باشیم.

1-الکتب، بساتین العلما

2-القلب یتکّل علی الکتابه

در چشمه سار زلال ولايت

الف : اهمیت کتاب :

در اهمیت عنصر کتاب برای تکامل جامعه ی انسانی همین بس که تمامی ادیان آسمانی و رجال بزرگ تاریخ بشری ، از طریق کتاب جاودانه مانده اند و روابط فرهنگی جامعه بشری نیز از پوشش کتاب و مبادلات فرهنگی تقویت شده است. (1)

 

ب : وظیفه ی کارگزاران :

شما [ وزیر و مسئولان وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی ] لازم است که تولید کتاب بکنید ، .... لازم است کتاب ِ خوب .... به وجود بیاورید ؛ لازم است که موضوعاتی برای تحقیق فرهنگی معین بکنید تا مجامع فرهنگی آن ها را تحقیق کنند. لازم است جامعه را به نظرات جدیدی در همه ی مقوله های فرهنگی برسانید2

 

ج : نقد کتاب :

من می خواهم از اهل فکر و نظر و قلم و کتاب و کسانی که به کتاب اهمیت می دهند ؛ خواهش کنم که به مسأله‌ی « نقد کتاب» بپردازند. (3)  

به نظر من در باب نظریه پردازی نباید محدودیتی وجود داشته باشد ؛ بیشتر بایستی برای نقد و ارزیابی و جدا کردن سره از ناسره همت شود ؛ اما در زمینه ی کار عملیاتی باید جلو کتاب های مضر را گرفت (4)

 

د : لزوم گسترش زبان فارسی :

هر جای دنیا که هستید ، باید همت بگمارید که در آن جا زبان فارسی را به انواع و اقسام روش ها – دایر کردن کلاس  ، تشویق افراد به خواندن کتاب های فارسی ، پخش کردن برخی از کتاب های فارسی که در بعضی جاها طالب طبیعی دارند ؛ مثل کتاب حافظ و سعدی که مردم در هندوستان و پاکستان مشتری این کتاب ها هستند و از راه‌های دیگر یا حتی در جلسات رسمی ترویج کنید. تا آن جایی که ممکن باشد ... یا عامل دیگری وجود نداشته باشد، از زبان فارسی استفاده کنید. (5)

ھ: هفته کتاب :

برگزاری هفته ی کتاب در کشور ما و اعلام آن به وسیله ی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی ، برای این جانب مژده و مایه ی امیدواری است. امروز هر اقدامی که به گسترش سطح آگاهی عمومی بینجامد و نیروی تفکر و قدرت درک معارف را در مردم با استعداد ما تقویت کند ، حسنه ای بزرگ است. کتاب ؛ دروازه ای به سوی جهان گسترده ی دانش و معرفت است و کتاب خوب ، یکی از بهترین ابزارهای کمال بشری است. ... کسی که با این دنیای زیبا و زندگی بخش – دنیای کتاب- ارتباط ندارد ؛ بی شک از مهم ترین دستاورد انسانی و نیز از بیشترین معارف الهی و بشری محروم است. برای یک ملت ، خسارتی بزرگ است که افراد آن با کتاب سروکار نداشته باشند و برای یک فرد توفیق عظیمی است که با کتاب مأنوس و همواره در حال بهره گیری از آن – یعنی آموختن چیزهای تازه باشد (6)

و: کتاب و ادبیات کودکان و نوجوانان

شما مربی عزیز ؛ شما که در کتاب خانه با کودک مواجه می شوید ، شما که قصه می گویید ، شما که کتاب می‌فرستید، شما که کتاب می خوانید ، شما که در کار هنری و آفرینش هنری خودتان آن کودک را مخاطب قرار می‌دهید ، بدانید که الان درست روی خط اصلی و اساسی حرکت می کنید. شما درست آن کاری را که باید انجام بگیرد ، دارید انجام می دهید (7)

... یکی در زمینه ی کودکان است ؛ بخصوص ادبیات کودکان ، که باز دنیا در این زمینه به پیشرفت های فوق العاده ای نایل شده ، و ما به تناسب آن پیشرفت ها در گذشته جلو نرفتیم. دوران انقلاب فرصتی خوبی است که این فاصله جبرن شود (8)

ز: کتاب خوانی و کودکان :

رسم کتاب خوانی را در بین مردم باب کنیم ؛ کاری که شنیدم اروپایی ها در خانه انجام می دهند. وقت خواب ، نداریم . البته در قدیم در بعضی از خانواده ها بود. ما در منزل پدریمان دیده بودیم که کسی می نشست و برای دیگری کتاب می خواند. سال ها چنین کاری می شد؛ هم برای کوچک ها ، هم برای بزرگ ها ؛ اما این کار اکنون در بین مردم رایج نیست (9)

جوانان و پدران و مادران و بخصوص بچه ها باید با کتاب انس پیدا کنند ؛ این کار می شود اگرپدر و مادر کتاب خوان باشد؛ به احتمال زیاد بچه ها کتاب خوان خواهند شد(10)

باید پدران و مادران ، بچه ها را از اول با کتاب محشور و مأنوس بکنند، حتی باید بچه های کوچک با کتاب انس پیدا کنند (11)

 

ح : تقدیر از کتاب‌داران و کتاب یاران:

هم چنان که حالا به بهترین مؤلفان و بهترین نویسندگان و بهترین مترجم ها جایزه می دهند، باید بهترین کتابدارها و بهترین کتاب خانه دارها را تشویق کنند. بیشترین کتاب خانه ها در کدام شهر است، در کدام محله است، مربوط به کدام قشر از قشرهای مردم است ؛ این ها مورد تشویق قرار بگیرند یعنی هر آن چه مربوط به کتاب و کتاب خانه و کتاب خوانی و کتاب سازی – یعنی تولید کتاب – است، مورد توجه و تشویق و تقدیر قرار بگیرد. من فکر می کنم اگر ما بتوانیم فرهنگ کتاب خوانی را در کشور رایج بکنیم و در کنار آن البته تولید کتاب خوب را هم گسترش بدهیم، بخش عمده ای از وظایف فرهنگی دولت جمهوری اسلامی بدین وسیله انجام خواهد گرفت (12)

ط :خرید کتاب:

کتاب خریدن ؛ باید یکی از مخارج اصلی خانواده محسوب بشود. مردم باید پیش از خریدن بعضی از وسایل تزئیناتی و تجملاتی – مثل این لوسترها و میزهای گوناگون و مبل های مختلف و پرده ها و این قبیل چیزها – به کتاب اهمیت بدهند و اول کتاب را بخرند. مثل نان و خوراکی و وسایل معیشتیِ لازمی که در خانه هست. کتاب هم باید از این قبیل باشد .... خلاصه باید با کتاب انس پیدا کنند . اگر انس پیدا نکنند ، جامعه ی ایرانی به آن هدف و آرزویی که دارد – که حق او هم هست – نخواهد رسید (13)

ی :اصلاح فرهنگ عمومی:

برای اصلاح فرهنگ عمومی ، باید «کتاب» منتشر شود (14)

امیدوارم انشااله اندیشمندان ، نویسندگان ، مترجمان ، مؤلفان ، محققان و نوآوران در زمینه های مختلف ، این مسئولیت بسیار عمیقی را که متوجه آن ها ست، به خوبی احساس بکنند و بر طبق آن ، اجابت لازم را نشان دهید(15)

منبع :

کتاب و کتاب‌خوانی در آیینه ی رهنمودهای مقام معظم رهبری ؛ دفتر مقام معظم رهبری ، دفتر نشر فرهنگ اسلامی، چاپ اول ، تهران ، 1377.

1. صفحه ی  12                  2. صفحه ی  26     

 3. صفحه ی  31                 4.  صفحه ی  31       

5. صفحه ی  43                  6. صفحه ی  46-45 

 7. صفحه ی  49                 8. صفحه ی  50-49     

9. صفحه ی  52                10. صفحه ی  53

11.  صفحه ی  53              12. صفحه ی  59-58  

13. صفحه ی  82                14. صفحه ی  174

 15.  صفحه ی  175

 

علي محمد سلطان محمدي  ـ كارشناس فرهنگي

 

 

 

 

 کتاب خوانی وپژوهش                                  

   مقدمه:

پژوهش از جمله اساسی ترین فعالیت های اجتماعی در زندگی انسان محسوب می شود. تاریخ پژوهش در واقع به زمانی بر می‌گردد که نخستین بار انسان های غار نشین به کشف دنیای اطراف خود پرداختند، ارتباط دارد. از طریق پژوهش، زندگی بشر معنا می یابد. در واقع بالا ترین مزیت انسان بر سایر موجودات توانایی آدمی در اقدام به پژوهش و مطالعات هدف دار است که در تمامی مسايل جدی هستی قابل پی‌گیری است. در قرآن کریم آیات فراوانی به انسان توصیه می نماید تا تدبیر و مطالعه و پژوهش در جهان هستی، به کشف  نشانه های وجود خدا بپردازد و به آدمیان هشدار می دهد که در برابر عقل و چشم و گوش خویش مسئول هستند و باید برای درک صحیح کشفیات جهان و نشانه های الهی از این ابزار پرقدرت بهره گیرد.

دنیای امروز عرصه خردمندی است به طوری که هرکس بیشتر به تحقیق و پژوهش بپردازد بهتر می تواند برای رشد و شکوفایی جامعه خویش مفید  باشد. در واقع اهمیت علم اندوزی و بهره‌گیری از مندرجات متون و نتایج تحقیقات در مورد اصل مطالعه و پژوهش به گونه ای است که رابطه معنا داری میان کشورهای پیش‌رفته صنعتی به استفاده از پژوهش و استفاده از منابع کتابخانه‌ای وجود دارد. مسلماً مهم ترین ابزار اصلی برای فعالیت های علمی، کتابخانه ها و منابع ارزشمند و غنی موجود در آن در سطوح گوناگون علمی و تربیتی و اجتماعی و اقتصادی و ... می باشد. پس کوچک ترین سطح هر تحقیقاتی نیاز مبرم و اساسی به کتاب و منابع قابل مراجعه می باشد که در این میان نقش کتاب خانه ها و نظام اطلاع رسانی کتابخانه‌ای بیش از سایر ابزارهای پژوهشی نمود می یابد.

 

راه کارهایی برای ترویج فرهنگ مطالعه

1. آموزش فرهنگ کتاب‌خوانی از طریق مراکز آموزش و پرورش و آوردن مقوله تحت عنوان «پژوهش» در کتاب های درسی به ویژه در رشته های علوم انسانی.

2. توزیع بن کتاب میان دانش‌جویان و دانش پژوهان و استادان و اهل قلم.

3. حمایت بی دریغ دولت از ناشران فعال و در اختیار دادن کاغذ و مواد اولیه ارزان قیمت جهت چاپ و نشر کتاب ها و نشریات مفید.

4. ترویج فرهنگ کتابخوانی و مطالعه در گروه های سنی مختلف به‌ویژه کودکان و نوجوانان.

5. راه اندازی شبکه های توزیع کتاب در شهرستان ها و شهرهای کوچک و روستاها.

6. ایجاد مراکز «جمعه بازار کتاب» در جوار ستادهای نمازجمعه.

7. ایجاد و راه اندازی جلسه های نقد و بررسی کتاب در رسانه های ملی مخصوصاً رادیو و تلویزیون.

8. اهدای کتاب از سوی خانواده ها و و مدارس به مناسبت های  مختلف.

9. برداشتن موانع نشر کتاب و ایجاد تسهیلات برای نویسندگان جوان و نوپا.

10 . تقویت کتابخانه های مدارس از نظر منابع علمی و تحقیقاتی و توسعه کتابخانه های آموزشگاهی.

11. ایجاد مراکز ویژه در پارک ها و مکان های عمومی جهت مطالعه روزنامه ها و مجلات و نشریات.

12. تأسیس مراکز مبادله کتاب، از طریق حمایت های شهرداری و شوراهای اسلامی شهر و روستا.

13. هدایت دانش آموزان به کتابخانه های عمومی و جلوگیری از نشستن طولاني در کنار تلویزیون.

14. تربیت کتاب داران مجرب جهت آموزشگاه ها و سخنرانی آنان در مراسم ها و صبحگاه ها جهت ورود نوجوانان به دنیای علم و مطالعه.

15. ایجاد شرایط لازم برای مطالعه بهتر برای دانش آموزان فعال در عرصه پژوهش و مطالعه.

16.  ایجاد تسهیلات لازم برای صدور کتاب به کشورهای فارسی زبان جهت افزایش علاقه مندی به زبان و ادب فارسی.

17. استفاده از سایت های فعال در زمینه پژوهش و مطالعه در داخل کشور و معرفی آن ها به معلمان و دانش آموزان.

 18. راه اندازی پژوهش سراها به صورت فعال و عملی جهت بهره‌مندی تمامی دانش آموزان دوره‌هاي مختلف تحصیلی.

19. بهره مندی از اینترنت به عنوان یک وسیله آموزشی جهت نوجوانان و جوانان در کارهای پژوهشی و تحقیقاتی.

.20 ایجاد سایت های کمک درسی جهت دانش آموزان برای بهره‌گیری بیشتر از مقالات و پژوهش های ارزشمند در جامعه.

21. چاپ و نشر نشریه ای تحت عنوان «کتاب و کتاب‌خوانی» برای تشویق دانش آموزان به امر مطالعه و پژوهش.

22. تشویق دانش آموزان اهل قلم از طریق مساعدت های مالی و معنوی و چاپ مقالات و پژوهش های برگزیده‌ي آنان در نشریات محلی و استانی.

23. معرفی معلمان و دبیران فعال در عرصه مطالعه و پژوهش در هفته معلم و تقدیر از آنان.

24. افزایش سواد اطلاعاتی و آموزش کتاب‌داران مدارس با توجه به گستردگی تکنولوژی و وسایل آموزشی و کمک آموزشی.

25. آموزش نحوه نگه داری کتاب و نشریات و مجلات جهت طولانی‌تر شدن طول عمر مفید آن ها و بهره مندی از آثار علمی و تحقیقاتی.

26. ایجاد نمایشگاه های دايمی کتاب در مراکز استان ها و تمدید مهلت کار نمایشگاه بین المللی کتاب از ده روز به یک ماه.

27. استفاده از تصاویر جذاب در متون آثار کودکان و نوجوانان و طراحی جلدهای جذاب در بخش ادبیات کودکان و نوجوانان.

امید است با بررسی پیشنهادهای فوق موجبات رشد و تعالی در زمینه های علمی و فرهنگی و ... جامعه دانش آموزی کشور فراهم گردد و آینده تابناک و درخشنده شامل ایران اسلامی شود.

علی محمد سلطان محمدی – کارشناس فرهنگی

 

 علم ودانش

 

بر هيچ درك سليمي پوشيده نيست كه رشد فزاينده و همه جانبه‌ي جوامع بشري در تمامي عرصه هاي جهاني در گرو پيشرفت آنان در زمينه‌هاي مختلف علمي، پژوهشي است و هيچ جامعه اي جز از طريق پيشرفت در علوم و فنون و دست يافتن به فن آوريهاي بديع نمي تواند مراتب اعتلا و مراقي ارتقا را پس پشت نهد و به كمال رسد و حصول اين هدف جز به تجليل و تكريم  دانش و دانشي مردان جامعه ميسور نيست. بديهي است تصور وصول ملل به قلل شامخ كمال بدون استقصاي بليغ در استحصال علوم و فنون جديد و بي ارج داشت اصحاب علم و ارباب فضل توهّمي خام و تصوّري موهوم خواهد بود. بدين لحاظ است كه در شرع مقدس بر ارج و ارزش علم و عالم تأكيد فراوان شده چنان كه شارع مقدس در سر آغاز كلام نوراني خويش از خواندن و آموختن سخن مي گويد و آن را با اين واژگان و جملات مصدّر مي سازد « اقرا .... الذي علّم بالقلم، علم الانسان مالم يعلم» و با سوگند خوردن به قلم ارزش كلك و نوشتار را متذكّر مي گردد:«ن والقلم و ما يسطرون» و به حضرت رسالت مآب، چنين خطاب مي نمايدكه « قل رب زدني علما» آري با عنايت به نص صريح نبي علم ما نا چيز است « و ما اوتيتم من العلم الا قليلا»

« چو گويي كه وام خرد توختم         

                      همه هر چه بايستم آموختم

يكي نغزبازي كند روزگار                  

                       كه بنشاندت پيش آموزگار»

پس خداوندا :

« قطره‌ي دانش كه بخشيدي ز پيش

                             متصل گردان به درياهاي خويش»

علم و دانش توأم با ايمان و تقوا در ضمير انسان مصابيح منيري است كه وي را از ظلمات جهل و ضلال صيانت نموده و چون شهاب ثاقبي بر سر عفاريت جهالت و ضلالت فرود

3

مي‌آيد. علم و دانش پرتوي است الاهي در قلب انسان «العلم  نور يقذفه الله في  قلب من يشاء» و معلوم همگان است كه بين نور و ظلمت، علم و جهل و عالم و جاهل تفاوت‌هاست چنان كه در قرآن آمده «هل يستوي الذين يعلمون و الذين لايعلمون» ايضاً: «لا تستوي الظلمات و النور»

بي شك آنان كه به سلاح علم و دانش از يك سو و ايمان و تقوا از سويي ديگر مجهزند به لحاظ رتبت، منزلت و مكانتي فراتر از ديگران دارند چنان كه قرآن مي‌فرمايد: «يرفع الله الذين آمنوا منكم و الذين اوتوالعلم درجات» و چنان‌چه اهل علم مرتكب زلّت و عثرتي گردند معذور نخواهند بود. شيخ اجل در اين مورد گويد:

«عام نادان پريشان روزگار                                       

                                   به زدانشمند ناپرهيزگار

كاو به نابينايي از راه او فتاد           

وين دو چشمش بود و در چاه او فتاد»

آري « عالم ناپرهيزگار كور مشعله دار است»

لذا علم بايد توأم با تهذيب و تصفيه‌ي باطن باشد و چنانچه عالم، مهذّب نباشد و سرّ خويش را از غبار رذايل و پرداختن به ملاهي و مناهي مصفّا ننموده آن را به حليه‌ي فضايل و مكارم متجلّي و متحلّي نكرده باشد علم او در راه وصول به حق مانع بزرگي خواهد بود كه گفته‌اند: «العلم هوالحجاب الاكبر»

«تيغ دادن در كف زنگي مست       

                                             به كه افتد علم را ناكس به دست»

از اين روست كه در قرآن هر جا نشان از تعليم است بي فاصله پيش از آن از تزكيه سخن رفته است. «يزكيهم و يعلمهم الكتاب و الحكمه» بديهي است صرف دانستن كافي نيست كه علم و عمل «به هم دربه است» اين عالم عامل است كه حلاوت كلامش كام جان را خوش نموده روح و جان را متحول مي‌سازد. در مأثورات معصومين آمده است: «كونوا

ادامه مطالب در صفحه 4

دعاه الناس بغير السنتكم» و چه زيبا عالم بي عمل را به درخت بي ثمر و زنبور بي‌عسل مانند كرده‌اند. خواجه‌ي راز گويد:

 «نه من ز بي عملي در جهان ملولم و بس                                                      ملالت علما هم ز علم بي عمل است»

قرآن درذم و قدح اين افراد چه خوش داد سخن داده است «اتأمرون الناس بالبر و تنسون انفسكم» «مثل الذين حملوا التوراه ثم لم يحملوها كمثل الحمار يحمل اسفاراً» «يا ايهاالذين آمنوا لم تقولون مالا تفعلون كبر مقتاً عندالله ان تقولوا ما لا تفعلون» گفتن و عمل نكردن موجب خشم و سخط‌الاهي است.

«من خواجه‌ي گفتاري بسيار بديدستم                                          من خواجه نديد ستم گفتاري و كرداري»

پس خداوندا

«مدتي گفتار بي‌كردار كردي مرحمت

                             روزگاري هم به ما كردار بي گفتار ده»

افصح المتكلمين سعدي شيرازي تمثيل قرآن را چه زيبا بيان كرده:

     «علم چندان كه بيشتر خواني                  

                             چون عمل در تو نيست ناداني»

نه محقق بود نه دانشمند                                

چارپايي بر او كتابي چند

آن تهي مغز را چه علم و خبر                                

             كه بر او هيزم است يا دفتر

آري علم و دانش در وجود انسان چراغي است كه بصيرت بخشيده و چون قزاكندي است كه وجود او را از شدايد و حوادث حفظ مي‌كند. در قرآن آمده: «هل يستوي‌الاعمي و البصير» ايضاً «مايستوي الاعمي و البصير و لاالظلمات و لا النور» يكي از مصاديق بصارت بهره‌مندي از دانش است كه از آغاز آفرينش تا به حال هيچ كس از آن مستغني نبوده و پيش چشم همه محترم بوده است. رودكي گويد:

«تا جهان بود از سر آدم فراز          

                             كس نبود از راز دانش بي نياز

مردمان بخرد اندر هر زمان                            

راز دانش را به هر گونه زبان

گرد كردند و گرامي داشتند    

تا به سنگ اندر همي بنگاشتند

دانش اندر دل چراغ روشن است    

                             و زهمه بد بر تن تو جوش است»

 لذاست كه چون فرزانه‌اي را مثال الاهي در رسد و خرقه

تهي كند چنان ثلمه‌اي بر پيكر دين و جامعه ايجاد مي‌شود كه به هيچ چيز جز به داشتن فرزانه‌اي نظير او التيام پذير نیست.

«هر آن كاو زدانش بردتوشه‌اي 

جهاني است بنشسته در گوشه‌اي»

همة مأثورات و رواياتي كه در حد تواتر به ما رسيده از قبيل

«مداد العلما افضل من دماء الشهداء، طلب‌العلم فريضه علي كل مسلم، اطلبوالعلم ولو بالصين، اطلبوا‌العلم من المهد الي  اللّحد، الحكمه ضاله المومن ...» همه و همه دلالت بر ارزش علم دارد. گل‌گشت مصّفا و نزهتگه نزه و پاك عالمان كتاب و كتاب‌خانه است. «الكتب بساتين العلماء» آنان در اين گشت و گذار معنوي و سير روحاني به چنان التذاذ، ارتياح دل و انبساط خاطري دست مي‌يابند كه وصف ناشدني است. «الكتاب خير جليس في الساعه الوحيده»

مطالعه در آثار بزرگان و تتبع و تعمّق در افكار و انديشه‌هاي آنان، ابواب تازه‌اي را به روي انسان گشوده ما را باتاريخ جوامع گذشته و حال و نحوة تعامل آنان با يكديگر و درون شد آنان به ميادين و عرصه‌ها و برون شدشان از مضايق آشنا مي‌سازد و اين خود سبب استفاده از تجارب ديگران و استنكاف از اتلاف وقت و مصونيت از اقدام به دوباره كاريهاست و از همه مهمتر از طريق مطالعه و كسب علم و  دانش است كه انسان معرفت بيشتري نسبت به خالق خود و جهان پيدا مي‌كند. «سنريهم ‌آياتنا في‌الافاق و في انفسهم حتي يتبيّن لهم انّه الحق» اين مطالعه در آيات و امارات ‌آفاقي و انفسي است كه انسان را عارف و شناساي حضرت حق مي‌كند. به ويژه سير در انفس كه گفته‌اند: «معرفه النفس انفع المعارف» زيرا «من عرف نفسه فقد عرف ربه» و به فرمايش علي (ع): «اتزعم انك جرم صغير       و فيك انطوي العالم الاكبر» في الجمله، از طريق مطالعه در آفاق و انفس است كه انسان خالق خود را شناخته به غايه القصواي خود دست مي يابد و امور خويشتن را بدو وا مي‌گذارد: «اول العلم معرفه الجبار و آخر العلم تفويض الامر اليه»

تو با خداي خود انداز كار و دل خوش دار

كه رحم اگر نكند مدعي خدا بكند

 آنچه مسطور گشت از ارزش علم و علما اندكي بود از بسيار و« القليل يدلّ علي‌الكثير و الجرعه تدل علي‌الغدير»

پس بكوشيم تا با مطالعه و پيشرفت در علم و فن‌آوري توأم با تزكيه جامعه‌اي پويا و مانا داشته باشيم و چنان نباشيم كه در با تلاق ايستايي و مرداب ركود و جمود دست و پا بزنيم كه به فرمايش معصوم (ع): من ساوي يوماه فهو مغبون»

مركز تحقيقات نظام وفا


 

کتاب وکتاب خوانی در مدارس 

 با فرا رسيدن 24 آبان ((روز كتاب و كتاب‌خواني)) موقعيتي فراهم آمد تا مطالبي در ارتباط با لزوم توجه به امر كتاب و كتاب‌خواني و ترويج فرهنگ مطالعه و ضعيت كتاب‌خانه هاي مدارس شهرستان و سخنان بزرگان و دانشمندان را براي هم‌كاران گرامي بيان نماييم ، تا مورد عنايت و توجه ناشران علم و متوليان فرهنگ جامعه مان قرار گيرد و در اين امر خطير ما را ياري فرمايند.

 

ابتدا چند راهكار در مورد راههاي جذب دانش آموزان به كتاب‌خانه و توجه بيشتر به كتاب و مطالعه:

ô توجه به فضاي فيزيكي و شاداب سازي كتاب‌خانه ها از اصول مهمي است كه مي تواند در جذب  دانش آموزان به كتاب‌خانه و گسترش فرهنگ مطالعه وكتاب‌خواني موثر باشد.

ô توجه به نياز و علاقه دانش آموزان هنگام تهيه كتاب براي كتاب‌خانه بسيار مهم است ، مديران و مربيان قبل از خريد كتاب مي توانند با تنظيم و توزيع پرسش‌نامه ، از دانش آموزان نيازسنجي به عمل آورند و علاوه بر آن از نحوه همكاري آنان در زمينه كتاب‌خانه و كتاب‌خواني مطلع شوند.

ôآموزش مهارتهاي مطالعه به دانش آموزان از سوي عوامل اجرايي و همكاران ، پنجره هاي اميد را آسان‌تر به روي دانش آموزان باز مي كند و آنان را نسبت به مطالعه راغب تر مي‌نمايد.

ôايجاد و تقويت انگيزه در دانش آموزان با شيوه هاي مختلف خود از عواملي است كه امر يادگيري را تسهيل و تسريع  مي‌سازد و با توجه به دوره هاي مختلف تحصيلي درجات مختلفي دارد . 

   به عنوان مثال :در دوره ابتدايي ، در نظر گرفتن تشويق‌هاي ساده جايزه و پاداش هاي مادي و ........ در دوره راهنمايي ، در نظر گرفتن امتيازات ويژه اعطاي مسئوليت و ...........

در دوره متوسطه ، صحبت از آينده ، داشتن شغل مناسب و زندگي راحت و ....... به ايجاد و تقويت انگيزه كمك شاياني مي نمايد.

ôبازديد جمعي دانش آموزان از كتاب‌خانه ها و نمايش‌گاههاي كتاب باعث آشنايي آنان با تازه ترين انتشارات و كتابهاي جديدتر و متنوع تر مي شود و تمايل آنان را به تهيه و مطالعه كتاب افزايش مي دهد.

 

وضعيت كتابخانه و كتاب و مطالعه در مدارس و كانون‌ها وپژوهش سرا ومركز تحقيقات شهرستان:

 

تعداد كتاب‌خانه هاي مستقل :                                         61 باب

تعداد كتاب‌خانه هاي غير مستقل و چند منظوره :             59 باب

تعداد كتاب‌خانه‌هايي كه داراي سالن مطالعه مي باشند       27 باب

فضاي تخصيصي به كتاب‌خانه براي هر دانش آموز           12 سانتيمتر

 

تعداد كل كتاب هاي مدارس ومراكز آموزشي وتربيتي  در سال تحصيلي 87-86

     

جمع كل كتاب‌هاي مدارس

239179

تعداد كتاب‌هاي كانون شهيد بني طباء

9761

تعداد كتاب‌هاي كانون شهيد عربيان

4800

تعداد كتاب‌هاي كانون شهيد رباني زاده

2748

تعداد كتاب‌هاي مركز تحقيقات معلمان

7500

تعداد كتاب‌هاي پژوهش سراي دكتر عظيمي

3309

جمع كل كتاب

267297

 

سرانه كتاب شهرستان                      17    (جلد براي هر دانش آموز)

چند سخن از بزرگان:

حضرت علي (ع): كتاب خوب غذاي روح بشر است.

امام خميني(ع) : جواني بهترين زمان براي كتاب‌خواني و تحقيق است.

مقام معظم رهبري: كتاب دروازه اي به سوي جهان گسترده دانش و معرفت است.

مونتسكيو: بايد زياد مطالعه كنيم تا بدانيم كه هيچ نمي دانيم.

شكسپير: كتاب بزرگترين اختراع بشر است.

بهتر ز كتاب آشنايي نبود                  

                 بهتر ز كتابخانه جايي نبود

در  دهر دوا براي امراض وجود            

                   بهتر ز مطالعه دوايي نبود

 

 

                                   مصطفي توكلي

 كارشناس امور فرهنگي هنري و فعاليتهاي فوق برنامه

                                                                                       آبان 1387

 


 

توسعه فرهنگي با

              كتاب‌خواني و مطالعه


 

مونتسيكو مي گويد:« بايد زياد مطالعه كنيم تا بدانيم كه هيچ نمي دانيم!» هم‌چنين بيان مي دارد: « من هيچ غمي نداشته ام كه خواندن صفحه اي كتاب آن را از بين نبرده باشد!»

براي ارتقاي سطح فكري و فرهنگي يك جامعه بايد دولت، مسئولان و مردم همه تلاش كنند. تمام كساني كه دغدغه ي فرهنگ و توسعه ي فرهنگي را دارند، بايد در گام هاي نخست فرهنگ « مطالعه و كتاب‌خواني» را در جامعه گسترش دهند. اگر افراد يك جامعه در سنين مختلف از كتاب و كتاب‌خواني استقبال كنند، بسياري مشكلات هم‌چون پر كردن اوقات فراغت، بيكاري، سردرگرمي و پوچي جوانان و پرسش هاي مهمي كه در ذهن آنان وجود دارد حل مي‌شود. بسياري از انسان هاي ارجمند و انديشمند اعتراف كرده اند به هر جايي كه رسيده‌اند،‌ از كتاب و كتاب‌خانه شروع شده و عشق و اشتياق وافرشان به مطالعه، پژوهش و كتاب‌خواني راهنماي هميشگي شان بوده است.

اگر بخواهيم افرادي كه اهل مطالعه نيستند، به خواندن رو آورند و عادت مطالعه را كسب كنند، لازم است نهاد هاي فرهنگي حاكم بر جامعه به مطالعه و اهل كتاب ارج نهند و قدر و ارزش كوشش‌هاي آنها و تحقيق را دريابند و مسئولان فرهنگي و سازمان هاي دولتي وابسته بايد بيش از حد معمول به مطالعه و پژوهش پردازند و به كتاب و كتاب‌خوان بيشتر عنايت داشته باشند.

خانواده نيز نقش مهم در تشويق افراد به مطالعه دارد. معمولا كساني كه اهل مطالعه هستند، فرزندان پدر و مادراني بوده اند كه كتاب مي خواندند و يا ايشان را به خواندن كتاب و خريدن كتاب ترغيب مي كردند و از فرهنگ برتري برخوردار بوده اند.

كساني كه مطالعه مي كنند، از آن لذت برده و دنيا و تفكرات خود را از طريق كتاب‌خواني وسعت مي‌بخشند. لذا از اين‌كه ديگران از اين توانايي خود بهره نمي گيرند، احساس تأسف مي نمايند. از آنجا كه توسعه ي كتاب و كتاب‌خواني، نشان دهنده ي رشد و پيش‌رفت فرهنگي در هر كشوري است، اميد است ميزان مطالعه در كشورمان به سطح بالاتري برسد و شاهد باشيم كه آمار و ارقام مطالعه، بسيار فزون تر از اين‌هايي باشد كه امروزه مشاهده مي كنيم.                                                                           

محمد رضا باقري

مسابقه کتاب خوانی (معراج السعاده )

 

1ـ کدام شخصیت زیر خواندن روزانه نصف صفحه از کتاب معراج السعاده و عمل كردن به آن را به عنوان یکی از برنامه های سیر وسلوک می داند                   

الف ) امام خمینی (ره)         ب) آیت الله خامنه ای          ج) آیت الله بهجت          د) ایت الله مکارم شیرازی

2-کدام عبارت زیر به معنی اجتناب از مال حرام و احتراز از آن است .    

الف تقوا                            ب) ورع                          ج) شرم                             د) حیا

3-بدترین نوع ریا در کدام یک از موارد زیر می باشد

الف )ایمان                      ب) عمل خیر                     ج) ایمان وعمل                   د ) عبادت

4-حد اعتدال در قوای شهوت وغضب به ترتیب کدام گزینه های زیر می باشد

الف ) حکمت شجاعت     ب) شجاعت صبر                    ج) عدالت شجاعت               د ) عفت شجاعت

5- بیت "  گنهکار اندیشه ناک از خدای        بسی بهتر از عابد خود نمای  " در باره کدام عبارت زیر صدق می کند

الف ) درمان خود خواهی         ب) درمان حسد          ج) علاج عجب                       د ) توبه

 

 

 

    شركت كنندگان در اين مسابقه مختصري از شرح حال نويسنده كتاب (ملا احمد نراقي) و معرفي كتاب معراج السعاده را در 10 سطر و به همراه پاسخ به سؤالات فوق به مركز تحقيقات معلمان ارسال نمايند.

 

به قيد قرعه به 5 نفر از برگزيدگان هدايائي تقديم خواهد شد.

 

+ نوشته شده در  سه شنبه پنجم آذر 1387ساعت 10:35  توسط آقاي ابوالقاسم وفا  |